گواهی کیفیت تنها سندی است که ورق، لوله یا کویلی را که تحویل میگیرید به یک ذوب مشخص و یک سری آزمایش مشخص وصل میکند. فاکتور فقط میگوید چه خریدهاید؛ گواهی میگوید آن کالا از چه ساخته شده است. اما گواهی فقط وقتی به کار میآید که بدانید کدام قسمتهایش را باید نگاه کنید. در این مقاله یک گواهی واقعی را، با شمارههای پوشاندهشده، بخش به بخش میخوانیم و در پایان، فهرست کوتاهی از چیزهایی که پیش از پرداخت باید کنترل کنید میدهیم.
گواهی کیفیت (در بازار: سرتیفیکیت، در انگلیسی: mill test certificate) را کارخانه سازنده صادر میکند، نه فروشنده. در آن نتیجه آزمایشهای همان ذوبی که کالا از آن ساخته شده ثبت میشود: ترکیب شیمیایی و خواص مکانیکی. رابط بین گواهی و کالای شما «شماره ذوب» (heat number) و «شماره کلاف یا ورق» است. اگر این شماره روی گواهی با شماره روی کالا نخواند، گواهی درباره کالای شما حرفی نمیزند.
نمونه زیر گواهی بازرسی یک کارخانه برای کویل استیل 310S است؛ ورق و کویل همین گرید را در صفحه ورق استیل نسوز 310S معرفی کردهایم. نشان و علامت تجاری کارخانه، نام اختصاصی گرید در کارخانه، و شمارههای گواهی، سفارش، کلاف و ذوب روی تصویر پوشانده شده است.

۱. سربرگ و مشخصات محصول. نوع گواهی، استاندارد و مشخصات محصول. در این نمونه: «Inspection Certificate» طبق EN 10204 نوع 3.1، الزامات ASTM A240 و ASTM A480 (و معادلهای ASME آنها، SA-240 و SA-480)، گرید TP-310S، سطح No.1 و روش فولادسازی AOD.
۲. مشخصات و تعداد. ضخامت، عرض، طول، تعداد و (اگر آمده باشد) وزن. در این نمونه دو کلاف با ضخامت ۵ میلیمتر و عرض ۱۰۰۰ میلیمتر، هر کدام یک عدد. اینجا همان چیزی را که سفارش دادهاید با اعداد گواهی مقایسه کنید.
۳. شماره کلاف و شماره ذوب. ستونهایی که در این نمونه پوشانده شدهاند. اینها کلید ردیابی هستند و باید روی برچسب یا حک روی کالا هم باشند.
۴. ترکیب شیمیایی (آنالیز ذوب). درصد هر عنصر. در نمونه: کربن ۰٫۰۴۲، کروم ۲۴٫۷۰۵، منگنز ۱٫۴۰۱، نیکل ۱۹٫۱۰۵، فسفر ۰٫۰۲۳، گوگرد ۰٫۰۰۱ و سیلیسیم ۰٫۵۴۰. برای 310S، کروم و نیکل مهمترین اعداد هستند، چون همین دو عنصر مقاومت در برابر حرارت را میدهند.
۵. خواص مکانیکی. استحکام کششی، تنش تسلیم، درصد ازدیاد طول و سختی. در نمونه: استحکام کششی (Rm) ۵۷۸ مگاپاسکال، تنش تسلیم (Rp0.2) ۲۹۰ مگاپاسکال، ازدیاد طول (A50) ۴۶٪ و سختی ۸۱ در مقیاس راکول B.
۶. عملیات حرارتی و توضیحات. در نمونه: دمای آنیل انحلالی ۱۰۵۰ تا ۱۱۰۰ درجه سانتیگراد. در توضیحات، انطباق با NACE MR0175 / ISO 15156 و NACE MR0103 (فقط از نظر ترکیب شیمیایی و خواص مکانیکی) آمده، و در کادر «کنترل سطح و ابعاد» نتیجه «Satisfactory» (قابل قبول) ثبت شده است.
۷. مهر و امضا. مهر بازرس و علامت تجاری کارخانه (در این نمونه پوشانده شدهاند؛ روی گواهی اصلی شما باید خوانا باشند).
گواهی فقط وقتی مفید است که اعدادش را با حدود استاندارد مقایسه کنید. جدول زیر اعداد همین نمونه را با الزامات ASTM A240 برای گرید 310S (شماره یونیفاید S31008) کنار هم میگذارد.
| مورد | عدد در گواهی نمونه | الزام ASTM A240 برای 310S |
|---|---|---|
| کروم (Cr) | ۲۴٫۷۰۵٪ | ۲۴٫۰ تا ۲۶٫۰٪ |
| نیکل (Ni) | ۱۹٫۱۰۵٪ | ۱۹٫۰ تا ۲۲٫۰٪ |
| کربن (C) | ۰٫۰۴۲٪ | حداکثر ۰٫۰۸٪ |
| منگنز (Mn) | ۱٫۴۰۱٪ | حداکثر ۲٫۰۰٪ |
| سیلیسیم (Si) | ۰٫۵۴۰٪ | حداکثر ۱٫۵۰٪ |
| فسفر (P) | ۰٫۰۲۳٪ | حداکثر ۰٫۰۴۵٪ |
| گوگرد (S) | ۰٫۰۰۱٪ | حداکثر ۰٫۰۳۰٪ |
| تنش تسلیم | ۲۹۰ مگاپاسکال | حداقل ۲۰۵ مگاپاسکال |
| استحکام کششی | ۵۷۸ مگاپاسکال | حداقل ۵۱۵ مگاپاسکال |
| ازدیاد طول | ۴۶٪ | حداقل ۴۰٪ |
| سختی | ۸۱ راکول B | حداکثر ۹۵ راکول B |
همه اعداد این نمونه داخل حدود استاندارد هستند. توجه کنید که در گرید 304، کروم ۱۷٫۵ تا ۱۹٫۵ درصد و نیکل ۸ تا ۱۰٫۵ درصد است (طبق ASTM A240)؛ اگر روی گواهیای که برای 310S دادهاند کروم ۱۸ و نیکل ۸ بخوانید، آن گواهی یا مال کالای دیگری است یا اشتباه است.
در بخش الزامات این نمونه، آزمون خوردگی بیندانهای طبق ASTM A262 روش E آمده است و در توضیحات، انطباق با NACE MR0175 / ISO 15156 و NACE MR0103 (فقط از نظر ترکیب شیمیایی و خواص مکانیکی). آزمایش ضربه (Impact) در این گواهی نیست. این آزمایشها و الزامات فقط وقتی روی گواهی میآیند که سفارش یا استاندارد آنها را بخواهد. اگر کاربرد شما به آنها نیاز دارد، پیش از سفارش بخواهید و روی گواهی ببینید.
EN 10204 استاندارد اروپایی انواع مدارک بازرسی است. چهار نوع رایجاند:
بسیاری از پروژههای صنعتی، مثل نفت، گاز و پتروشیمی، در سفارش خود «3.1» را میخواهند. اگر پروژه شما چنین الزامی دارد، پیش از سفارش بپرسید کدام نوع ارائه میشود. گواهی نمونه بالا از نوع 3.1 است؛ این را در سربرگ آن، کنار «EN 10204»، میبینید.
گواهی کارخانه نشان میدهد کارخانه چه گزارش داده است، نه اینکه کالای روی میز شما را کسی آزمایش کرده است. برای کاربردهای حساس، مثل تجهیزات فشار، محیطهای خورنده یا دمای بالا، میتوان علاوه بر گواهی، آنالیز مستقل کالای دریافتی (مثلاً با دستگاه XRF در آزمایشگاه یا محل) درخواست کرد. XRF کربن را اندازه نمیگیرد، پس برای تشخیص 304 از 304L یا 310 از 310S آنالیز اسپکترومتری (کوانتومتری) لازم است. آزمون آهنربا هم برای تشخیص گرید کافی نیست؛ برای توضیح بیشتر مقاله «تشخیص 304 از 201» را ببینید.
همراه هر سفارش گواهی کیفیت ارائه میشود. کالای ما عمدتاً ساخت کارخانههای چین و هند است. اگر گواهی نوع خاصی مثل 3.1 یا آزمایش خاصی مثل ضربه لازم دارید، هنگام استعلام اعلام کنید تا پیش از سفارش بررسی شود.
کارخانه سازنده. فروشنده گواهی را همراه کالا تحویل میدهد، اما اعداد آن نتیجه آزمایشهای کارخانه است.
شمارهای که کارخانه به یک بار ذوب فولاد میدهد. ترکیب شیمیایی گواهی مربوط به همین ذوب است و شماره آن باید روی کالا هم باشد تا بتوان کالا را به گواهی وصل کرد.
به تنهایی نه. گواهی وقتی ارزش دارد که شمارههایش با کالا بخواند و اعدادش در حدود استاندارد باشد. برای کاربردهای حساس میتوان آنالیز مستقل هم گرفت.
گواهی بازرسی با نتایج آزمایش همان محموله که نماینده مجاز کارخانه، مستقل از بخش تولید، تأیید کرده است.
گواهی کیفیت همراه هر سفارش ارائه میشود. اگر نوع خاصی از گواهی یا آزمایش لازم دارید، پیش از سفارش با کارشناس ما در میان بگذارید.
مبنای این راهنما استاندارد EN 10204 (انواع گواهی بازرسی) و یک نمونه واقعی گواهی کیفیت کارخانه برای کویل 310S است که شمارههای شناسایی آن پوشانده شده است.
آخرین بهروزرسانی:
تهیه و بهروزرسانی: استیل پوشش.